Belgische zuivelindustrie pleit voor lager melkaanbod: ‘Melkpiek kostte geld’
De sterke stijging van de melkaanvoer met tot 12 procent aan het eind van 2025 zette het rendement van de Belgische zuivelindustrie onder druk. Volgens Sébastien Buytaert, aftredend voorzitter van de Belgische Confederatie van de Zuivelindustrie (BCZ), kostte de onverwachte melkpiek geld.
Overschotten werden met verlies verkocht op de spotmarkt. ‘Met wat minder melk hadden we elke liter beter kunnen valoriseren’, zei hij tijdens de jaarvergadering van BCZ. 'Dat heeft ook effect op de melkprijs.'
‘Vorige jaarvergadering was onze boodschap dat een krap melkaanbod de nieuwe realiteit werd voor zuivelverwerkers’, vertelde Lien Callewaert, directeur van BCZ. Maar de hoge melkprijzen, de relatief lage kosten, de hoge ruwvoerkwaliteit en de verschuiving in de afkalfcyclus door de blauwtonguitbraak zorgden voor een forse toename van het melkaanbod. ‘Zuivelverwerkers moesten in 2025 plots alle zeilen bijzetten’, zegt Callewaert. ‘Twaalf procent meer melk ophalen, verwerken en valoriseren. Dat is niet niks.’
Evenwichtiger aanbod tijdens quotumtijdperk
In een gezonde situatie is er een goed evenwicht tussen melkaanvoer en de verwerkingscapaciteit van zuivelverwerkers. ‘Hebben we wat minder melk, dan kunnen we elke liter tenminste optimaal valoriseren’, vervolgde Buytaert. ‘Bij te veel melk is dat niet het geval, waardoor de winst per liter lager ligt. Zuivelaars hebben zo minder marge om een goede melkprijs uit te keren.’ Dat evenwicht was volgens hem beter tijdens het quotumtijdperk. ‘De prijsschommelingen waren toen beperkter, waardoor veehouders minder snel reageerden met meer melk op grote prijspieken. Vandaag is de prijs veel volatieler, omdat de zuivelmarkt nu veel internationaler gestuurd wordt.’
Verontrustend weinig investeringen
Als er te veel melk is, kunnen zuivelverwerkers dan niet beter investeren in meer verwerkingscapaciteit? Buytaert antwoordde: ‘Net als boeren doen zuivelverwerkers investeringen voor de lange termijn. En op die lange termijn verwachten we door wetgeving wel degelijk minder melk. In 2025 piekte de melkplas gewoon op de korte termijn.’ Daarnaast staat een nieuwe zuivellijn er niet zomaar van vandaag op morgen. Daar kan een half jaar of een jaar overheen gaan.
Daarbovenop staat ook het rendement van de Belgische zuivelindustrie onder druk. ‘Voor het tweede jaar op rij dalen de investeringen in de sector, tot 167 miljoen euro’, zei Callewaert. ‘Dat is verontrustend.’ Buytaert legde uit wat het het dalende rendement veroorzaakt: ‘Zuivelaars verkopen een groot deel van hun producten onder private label of huismerk. In dat geval bepaalt de supermarkt de verkoopprijs van het zuivelproduct. En de concurrentie om de laagste prijs tussen supermarktketens is groot. Zo is melk soms zelfs goedkoper dan flessenwater van 80 cent per liter.’ Die strijd om de laagste prijs voelen ook de zuivelverwerkers. Volgens Buytaert ligt de bal in het kamp van de consument, die steeds een zo laag mogelijke prijs voor zijn voeding wil.
Hogere productiekosten bemoeilijken export
Daarnaast kampt de Belgische zuivelindustrie ook met haar competitiviteit. ‘Onze productiekosten liggen hoger dan in het buitenland’, zei Buytaert. ‘Het is moeilijk om producten af te zetten in landen die goedkoper kunnen produceren. Denk bijvoorbeeld aan Azië.’ Dat bemoeilijkt de export. Callewaert benadrukte daarop het belang van een lokaal verankerde zuivelindustrie.
Fuseren en valoriseren
Om het lage rendement en de afnemende competitiviteit in de sector aan te pakken, kunnen zuivelaars volgens Buytaert twee dingen doen. ‘Ofwel valoriseren ze hun melk beter, ofwel zoeken ze efficiëntiewinsten door bijvoorbeeld grotere volumes te verwerken’, stelde hij. In de eerste oplossing ziet hij kansen voor hoogwaardige eiwitten en jonge kaassoorten. ‘Zo zijn skyr, yoghurt en proteïnedranken momenteel erg in trek’, zegt hij. Voor de tweede oplossing verwijst hij naar eventuele fusies tussen zuivelbedrijven, met de fusie tussen FrieslandCampina en Milcobel als bekendste voorbeeld.
