Directeur Agrifirm: ‘Overheid laat innovatiekracht sector onbenut’

‘De Nederlandse overheid weet de innovatiekracht in de agrarische sector niet aan te spreken. Dit frustreert boeren in hun vakmanschap en ondernemerschap en is daarmee een gemiste kans om problemen op te lossen.’

Dit zegt Ruud Tijssens, directeur publieke en coöperatieve zaken bij Agrifirm, in een interview in de septemberedities van Veeteelt en VeeteeltVlees. 

Gemiste kans

‘Sectoren staan al jaren stil vanwege onzekerheid over de toekomst’, stelt Tijssens vast. ‘Tegelijkertijd liggen er tal van oplossingen op de plank waar boeren zonder veel investeringen en vergunningsvrij zo mee aan de slag kunnen. En dat willen ze ook graag. Maar de overheid krijgt de winst van vernieuwing “niet op de wal”, omdat men blijft inzetten op middelvoorschriften en geen ruimte weet te vinden voor vergunningverlening. Dit is een gemiste kans. Hierdoor wordt het vermogen van de sector om problemen op te lossen niet aangesproken. Dat frustreert boeren in hun vakmanschap en ondernemerschap. En dat frustreert ook ons als boerencoöperatie. Het innovatiepotentieel van de sector blijft onbenut.’

Kritisch op zonering

Tijssens gaat in het interview onder andere in op de stikstofbrief van minister Van Essen. Hij snapt dat een doorbraak nodig is op het slepende stikstofdossier en ziet ook goede punten in de brief. Maar hij is vooral kritisch op de generieke aanpak en bezorgd over de gevolgen voor ondernemers. ‘Agrifirm is kritisch omdat veel van de plannen zeer ingrijpend zijn, zonder dat duidelijk is of het gewenste effect wordt bereikt’, legt hij uit. 

‘Kritisch zijn we bijvoorbeeld op de voorgestelde zonering rondom Natura 2000-gebieden. Voor de overheid lijkt zonering haast wel een oplossing voor alle problemen. Maar waarop deze illusie is gebaseerd is volstrekt onduidelijk. En wat dit betekent voor ondernemers lijkt niet doordacht. Hoe kunnen deze boeren nog een rendabele bedrijfsvoering rondzetten?’, vraagt Tijssens zich hardop af.

Gve-norm niet doordacht

Ook de invoering van een veebezettingsnorm van 2,6 gve per hectare is volgens Tijssens niet goed doordacht. ‘Het lijkt erop dat deze maatregel is ingebracht om iets te doen aan waterkwaliteit. Maar voorlopers in de sector hebben al lang bewezen dat er oplossingen zijn om de waterkwaliteit te verbeteren zonder in te leveren op productie. Ook op dit vlak zou de overheid veel meer kunnen bereiken als boeren een helder doel gesteld zou worden en de ruimte gegeven om zelf te beslissen hoe ze dit doel willen bereiken.’

Nog generiek gestuurd op veldemissies

Tijssens vindt het goed dat in het stikstofbeleid ruimte wordt gemaakt voor doelsturing. ‘Maar de overheid blijft hinken op twee gedachten’, constateert hij. ‘De norm voor ammoniak is bijvoorbeeld enkel gebaseerd op stalemissies, terwijl een aanzienlijk deel van de ammoniak vrijkomt bij het uitrijden van mest. Voor veldemissies wordt nog altijd ingezet op generieke voorschriften. Als boeren bedrijfsspecifiek zouden kunnen sturen op veldemissies, zou de haalbaarheid van de normen voor ammoniak al een stuk dichterbij komen’, denkt hij.

Zorg over krimpdreiging

De Agrifirm-directeur spreekt in het interview ook zijn zorgen uit over de gevolgen van de overheidsplannen. ‘Bezorgd zijn we bijvoorbeeld over de dreiging van gedwongen krimp die boven de veehouderij blijft hangen’, vertelt hij. ‘In de stikstofbrief wordt deze maatregel tussen de regels door genoemd als stok achter de deur mochten andere maatregelen onvoldoende effect hebben. Ergens snap ik wel dat dit nodig is om juridisch sterk te staan tegenover handhavingsverzoeken. Maar volstrekt onduidelijk is hoe de overheid krimp dan in zou willen vullen. Is deze stok achter de deur enkel gericht op individuele ondernemers die niet aan de normen voldoen of geldt deze generiek voor de hele sector’, vraagt Tijssens zich hardop af. 

‘De overheid vraagt veehouders te investeren in emissiereductie. Maar door te dreigen met krimp geef je ondernemers niet de zekerheid dat hun bedrijf op termijn voldoende omvang heeft om investeringen terug te verdienen. Die onzekerheid is funest voor de investeringsbereidheid en daarmee voor de toekomst van bedrijven.’

Het volledige interview met Ruud Tijssens is te lezen in de septemberedities van Veeteelt en VeeteeltVlees, die eind deze week verschijnen.