Mineralenoverschotten dalen niet meer structureel, weer bepaalt
De overschotten aan stikstof en fosfor in de Nederlandse landbouw zijn sinds 1986 sterk gedaald, maar blijven de laatste jaren min of meer constant. Weersomstandigheden bepalen de schommelingen
Het fosforoverschot ligt al jaren net boven de nul, wat neerkomt op een benutting van bijna 100 procent. Dit blijkt uit een publicatie van het Compendium voor de Leefomgeving, gebaseerd op cijfers van het CBS.
Twee derde daling sinds 1986
Tussen 1986 en 2006 halveerde het stikstofoverschot in de landbouw van 775 naar 376 miljoen kg stikstof. Het stikstofoverschot daalde vooral door lagere kunstmestgiften en minder dierlijke mest. In de vijf jaar na de start van het nieuwe mestbeleid (in 2006) daalde het stikstofoverschot met nog eens 20 procent. In 2015 steeg het overschot weer, vooral door het einde van de melkquotering. Maar in 2017 werd de dalende trend weer ingezet na invoering van het fosfaatreductieplan.
Groeiseizoen bepaalt overschot
De laatste jaren daalt het stikstofoverschot niet meer structureel. Het schommelt van jaar tot jaar. Zo was het overschot in 2024 met 295 miljoen kg stikstof duidelijk hoger dan het overschot in 2023. Het Compendium schrijft de schommelingen toe aan het weer. Het jaar 2023 was groeizaam, waardoor meer gras en mais werd geproduceerd dan in het natte groeiseizoen van 2024.
Fosfaatoverschot richting nul
Ook het fosforoverschot op landbouwgrond is sinds 1990 sterk gedaald. In 2023 en 2024 waren de overschotten nog respectievelijk 3 en 8 miljoen kg fosfor. De daling is het gevolg van minder gebruik van fosfaatkunstmest en meer afzet van dierlijke mest buiten de landbouw. Zo werd in 2024 ongeveer 30 procent van de fosfor geëxporteerd. Met de invoering van het fosfaatrechtenstelsel in 2018 daalde het fosforoverschot verder.
Benutting sterk verbeterd
Met de dalende overschotten worden stikstof en fosfaat steeds beter benut. In 2024 werd 57 procent van de op landbouwgrond aangevoerde stikstof omgezet in plantaardige productie. In de jaren negentig was dit nog ongeveer 47 procent. De laatste jaren is er in de landbouw nauwelijks meer een fosforoverschot. Dat betekent dat de benutting hoog is: in 2023 bijna 94 procent en in 2024 rond de 87 procent. In de jaren negentig was de fosforbenutting nog ongeveer vijftig procent.
