Achtste Actieprogramma Nitraatrichtlijn moet 1 juli 2027 ingaan

Minister Van Essen wil de invoering van het achtste Actieprogramma Nitraatrichtlijn uitstellen tot uiterlijk 1 juli 2027. Dat schrijft de minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur aan de Tweede Kamer. De planning wordt aangepast omdat het kabinet de maatregelen uit het actieprogramma wil laten aansluiten op de voorstellen die momenteel binnen de Taskforce Landbouw, Natuur en Stikstof worden uitgewerkt.

Binnen die taskforce werkt het kabinet aan een bredere aanpak voor stikstofreductie, natuurherstel en andere milieudoelen in het landelijk gebied. Daarbij speelt ook de verbetering van de waterkwaliteit een belangrijke rol. Volgens Van Essen bestaat er een duidelijke samenhang tussen de maatregelen uit de taskforce en het achtste Actieprogramma, dat gericht is op het verminderen van de nutriëntenbelasting van grond- en oppervlaktewater vanuit de landbouw.

Voorbereidingen voor het nieuwe actieplan verdergezet

De minister wil de Tweede Kamer dit najaar informeren over de voortgang van de afstemming tussen beide trajecten. Ondertussen worden de voorbereidingen voor het nieuwe actieprogramma verdergezet, met als doel de regeling uiterlijk op 1 juli 2027 in werking te laten treden. Van Essen streeft ernaar om de bijhorende regelgeving gelijktijdig met het programma te publiceren. Zo krijgen veehouders tijdig duidelijkheid over de nieuwe verplichtingen.

Eerste kwartaal 2027

Volgens de huidige planning wordt het concept van het achtste Actieprogramma uiterlijk in het eerste kwartaal van 2027 voorgelegd aan de Commissie voor de milieueffectrapportage. Tegelijk start ook een internetconsultatie. Het tijdpad sluit volgens de minister aan bij de voorbereiding van de stroomgebiedbeheerplannen 2028-2033 in het kader van de Kaderrichtlijn Water.

Doelsturing op waterkwaliteit

Daarnaast werkt Van Essen binnen het nieuwe actieprogramma aan doelsturing op waterkwaliteit. Hij wil al dit najaar starten met metingen van de minerale stikstofvoorraad. Daarover voert hij overleg met sectorpartijen, waterschappen, provincies, de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland en de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit. Hoe die doelsturing precies vorm krijgt binnen het achtste Actieprogramma, wordt nog verder onderzocht.

Agractie teleurgesteld

Agractie is teleurgesteld over het besluit van minister Van Essen om de invoering van het 8e Actieprogramma Nitraat uit te stellen tot 1 juli 2027. Volgens de organisatie blijven boeren daardoor langer vastzitten aan strenge regels rond stikstof en waterkwaliteit.

Vooral boeren in de huidige NV-gebieden voelen zich benadeeld, stelt de organisatie. In het concept van het nieuwe actieprogramma zouden sommige gebieden hun ‘kwetsbare’ status verliezen en zou de korting op de stikstofgebruiksnormen dalen van 20 naar 10 procent. Door het uitstel blijven die versoepelingen voorlopig uit.

Agractie vindt ook dat boeren in regio’s waar de waterkwaliteit al jaren op orde is, onterecht met extra maatregelen als bufferstroken geconfronteerd blijven worden. De organisatie roept het kabinet op om sneller werk te maken van gebiedsgericht beleid en meer duidelijkheid te geven over de plannen voor natuur, water, klimaat en bodem. Volgens Agractie hebben boeren vooral behoefte aan stabiel en eerlijk beleid in plaats van nieuwe vertragingen en extra bureaucratie.

NAJK ziet zowel kansen als risico's

NAJK, de Nederlandse jongeboerenorganisatie, ziet zowel kansen als risico’s in het uitstel van het 8e Actieprogramma Nitraat tot minstens medio 2027. 

Volgens de organisatie biedt het extra tijd om het debat over de toekomst van het mestbeleid grondig te voeren, met meer aandacht voor Europese ontwikkelingen. De jongerenorganisatie pleit daarbij voor een omslag van middelvoorschriften naar doelsturing, waarbij gestuurd wordt op resultaten voor waterkwaliteit in plaats van op extra regels.

Tegelijk waarschuwt NAJK dat het huidige 7e actieprogramma en de bijhorende maatregelen langer van kracht blijven. De organisatie vindt dat de actualisatie van de NV-gebieden wel gewoon moet doorgaan. Zo worden boeren buiten de risicogebieden niet langer met strengere regels geconfronteerd.

NAJK blijft pleiten voor doelsturing op waterkwaliteit met een haalbaar overgangstraject voor jonge boeren. Op termijn moet dat volgens de organisatie uitmonden in een bonus-malussysteem waarbij goed vakmanschap en behaalde resultaten worden beloond.