Natte natuur geen bron voor verspreiding blauwtong
Er is geen direct verband tussen natte natuur en de verspreiding van het blauwtongvirus in 2023 en 2024.
Dit schrijft staatssecretaris van LVVN Silvio Erkens in een brief aan de Tweede Kamer. Hij reageert hiermee op verzoek van de Tweede Kamer op een rapport waarin mogelijke verklaringen worden gegeven voor de onverwachte introductie en snelle verspreiding van blauwtong type 3 (BTV-3) in 2023 en 2024. Hij besprak dit rapport met deskundigen van Wageningen Bioveterinary Research (WBVR) en het Centrum Monitoring Vectoren (CMV) van de NVWA.
Vele soorten knutten
De deskundigen geven aan dat er geen direct verband kan worden gelegd tussen de verspreiding van BTV-3 en de aanwezigheid van natte natuur. Er zijn volgens hen vele soorten knutten en niet alle soorten kunnen het virus overbrengen. Knutten die blauwtong kunnen overbrengen leven vooral in de buurt van gastheren als schapen en andere herkauwers en niet alleen in natte natuur. En van de knutten die vooral in natte natuur voorkomen, is betrokkenheid bij de verspreiding van blauwtong niet aangetoond. Wind kan bij de verspreiding van blauwtong wel een belangrijke rol hebben gespeeld.
Niet met huisvuil geïntroduceerd
Specialisten van WBVR en CMV hebben ook gereageerd op de veronderstelling dat het BTV-3 virus met huisvuil vanuit Italië naar Nederland zou zijn gekomen. Deze theorie is volgens hen zeer onwaarschijnlijk. Zo kunnen alleen vrouwelijk knutten het blauwtongvirus overdragen en is overdracht op eitjes, die vervolgens in het huisvuil kunnen uitkomen, niet mogelijk. Besmette vrouwelijke knutten zouden dus de hele treinreis moeten overleven om vervolgens in Nederland een herkauwer te infecteren. Daar komt bij dat nooit BTV-3 is vastgesteld op het vasteland van Italië. Wel is BTV-3 in 2021 nog op Sardinië vastgesteld maar dit was een andere stam dan die in Nederland rondging. Waar het BTV-3 virus in 2023 wel vandaan kwam, blijft waarschijnlijk een raadsel. Nergens ter wereld was deze specifieke variant van BTV-3 bekend, waardoor er geen aanknopingspunten zijn om verder te zoeken.
Vrije status niet meer mogelijk
Staatssecretaris Erkens meldt ook dat de Europese Commissie de status van blauwtong heeft aangepast. Omdat 20 lidstaten te maken hebben met blauwtong van een of meerdere van serotypen is een vrije status volgen de Commissie niet meer realistisch. De bestrijdingsstrategie wordt volledig gericht op beheersen van de ernst van de besmettingen, bijvoorbeeld door vaccinatie, en preventie van verspreiding door handelsbewegingen. Per 15 juli kunnen EU-landen daarom geen officiële vrijstatus voor blauwtong meer aanvragen. De plicht om uitbraken te melden en te monitoren blijft wel bestaan. Voor blauwtong gelden vanaf 15 juli dezelfde handelsvoorwaarden als voor bijvoorbeeld EHD.
