Arbeidsefficiëntie belangrijker: ‘Hoge lonen dwingen tot meer melk per uur’

Stijgende kosten op melkveebedrijven voeren de druk om efficiënter te werken verder op. 

Binnen studieclub European Dairy Farmers (EDF) stond arbeidsefficiëntie daarom centraal tijdens een recente bijeenkomst. Daarbij kwam één kengetal steeds terug: het aantal kilo’s meetmelk per gewerkt uur.

Nederland en België bij Europese koplopers

Volgens EDF-begeleider Jelmer Sietzema behoren Nederland, België en Denemarken tot de Europese koplopers. De drie landen produceren als enige meer dan 450 kilo meetmelk per gewerkt uur, exclusief veldwerk. Daarbij plaatst Sietzema wel direct een kanttekening. ‘De cijfers zijn geen exacte wetenschap, omdat boeren zelf aangeven hoeveel uren ze werken. Bovendien verschilt de interpretatie van arbeid sterk.’

Toch laten de cijfers volgens hem duidelijke trends zien. Vooral schaalgrootte en automatisering spelen een grote rol. Zo tellen Deense EDF-bedrijven gemiddeld zo’n 700 melkkoeien, wat arbeid efficiënter maakt. ‘Een grote melkstal verwerkt simpelweg meer kilo’s melk per uur’, aldus Sietzema.

Inrichting van invloed op arbeidsproductiviteit

Maar niet alleen omvang telt. Ook de inrichting van een bedrijf heeft veel invloed op de arbeidsproductiviteit. Moderne bedrijven met logische looplijnen en efficiënte stalindelingen besparen arbeid, terwijl oudere bedrijven vaak minder praktisch zijn ingericht. ‘Op sommige bedrijven zie je de volledige evolutie van de boerderij terug, met allerlei aanbouwen en hoekjes die nog handmatig worden uitgemest. Dat kost veel arbeid’, geeft Sietzema aan.

Volgens de EDF-begeleider hangt de hoge arbeidsproductiviteit in Nederland en België sterk samen met automatisering. Dat is volgens hem ook economisch verklaarbaar. ‘Hoge lonen dagen ondernemers uit om veel melk per uur te produceren, net zoals hoge grondprijzen ondernemers dwingen om veel melk per hectare te realiseren.’

Grote bedrijven niet automatisch efficiënt

Ook landbouweconoom Jelle Zijlstra ziet dat verband. Grote bedrijven zijn niet automatisch efficiënt, benadrukt hij. Goed management en een sterke diergezondheid zijn minstens zo belangrijk. ‘Als de diergezondheid onder druk staat, kost dat enorm veel arbeid en geld.’

Toch betekent een hoge arbeidsproductiviteit niet automatisch een hoog rendement. Automatisering vraagt immers forse investeringen en intensieve bedrijven hebben vaak hoge kosten voor voer en mestafzet. Volgens adviseurs verschuift de focus daarom steeds vaker van puur groeien naar slimmer ondernemen. Dat kan via meer melk per arbeidsuur, maar ook door bijvoorbeeld een zelfzuiveltak, agrarisch natuurbeheer of een duurzamere melkstroom. ‘Perspectief maken ondernemers uiteindelijk zelf’, concludeert Zijlstra.

Het meinummer van Veeteelt gaat in de special dieper in op het thema arbeidsproductiviteit.